Arabuluculuk, tarafların tarafsız bir üçüncü kişinin kolaylaştırıcılığında bir araya gelerek uyuşmazlıklarını kendi iradeleriyle çözdükleri bir yöntemdir. Hâkim gibi karar veren değil, iletişimi kolaylaştıran bir rol söz konusudur.
Hangi uyuşmazlıklarda zorunlu?
Aşağıdaki uyuşmazlıklarda arabulucuya başvurulmadan dava açılamaz; açılırsa dava usulden reddedilir:
- İşçi-işveren alacak ve tazminat uyuşmazlıkları ile işe iade talepleri
- Konusu bir miktar paranın ödenmesi olan ticari alacak ve tazminat davaları
- Belirli parasal sınırın üzerindeki tüketici uyuşmazlıkları
- Kiralanan taşınmazların tahliyesi, kira alacağı ve ortaklığın giderilmesi
Bunların dışındaki uyuşmazlıklarda taraflar isterlerse ihtiyari arabuluculuğa başvurabilir.
Süreç nasıl işler?
- Uyuşmazlığın konusuna göre yetkili Arabuluculuk Bürosuna başvurulur.
- Sicilden bir arabulucu görevlendirilir.
- Arabulucu taraflara ulaşır ve ilk toplantı gününü belirler.
- Görüşmeler yüz yüze veya çevrim içi yapılabilir.
- Süreç, dava şartı arabuluculukta kural olarak 3 hafta (zorunlu hâllerde +1 hafta) içinde tamamlanır.
- Anlaşma sağlanırsa anlaşma belgesi, sağlanamazsa son tutanak düzenlenir.
Anlaşma belgesinin gücü
Taraflar ve avukatları ile arabulucunun birlikte imzaladığı anlaşma belgesi, ilam niteliğinde belge sayılır ve doğrudan icraya konulabilir. Diğer hâllerde sulh hukuk mahkemesinden icra edilebilirlik şerhi alınması gerekir.
Toplantıya katılmazsam ne olur?
Geçerli bir mazeret göstermeksizin ilk toplantıya katılmayan taraf, açılan davada kısmen veya tamamen haklı çıksa dahi yargılama giderlerinin tamamından sorumlu tutulur ve lehine vekâlet ücretine hükmedilmez.
Gizlilik ilkesi
Arabuluculuk görüşmelerinde açıklanan bilgi, belge ve teklifler daha sonra açılacak davada delil olarak kullanılamaz. Bu ilke, tarafların rahatça çözüm araması içindir.
Ücret kim öder?
Anlaşma sağlanırsa arabuluculuk ücreti kural olarak taraflarca eşit paylaşılır. Anlaşma sağlanamazsa iki saati aşmayan bölüm Adalet Bakanlığı bütçesinden karşılanır. Ücret, Arabuluculuk Asgari Ücret Tarifesi'ne göre belirlenir.