Miras hukuku uyuşmazlıkları, hukuki karmaşıklığının yanında aile ilişkilerini de zorlayan bir alandır. Sürecin doğru yönetilmesi, hem hak kaybını hem de gereksiz husumeti önler.
Yasal miras payları
Türk Medeni Kanunu, mirasçıları zümre sistemine göre belirler. Altsoy (çocuklar) birinci zümre, anne-baba ve kardeşler ikinci zümre, büyükanne-büyükbaba üçüncü zümredir. Sağ kalan eş, hangi zümreyle mirasçı olduğuna göre değişen oranda pay alır:
- Altsoy ile birlikte: mirasın 1/4'ü
- Anne-baba zümresi ile birlikte: 1/2'si
- Büyükanne-büyükbaba zümresi ile birlikte: 3/4'ü
- Hiç mirasçı yoksa: mirasın tamamı
Saklı pay ve tenkis davası
Miras bırakan, altsoyu ve eşi için kanunun güvence altına aldığı saklı payı ihlal edecek şekilde tasarrufta bulunamaz. Bu payı zedeleyen vasiyetname veya bağışlamalara karşı tenkis davası açılır. Dava süresi, saklı payın ihlalinin öğrenilmesinden itibaren 1 yıl, her hâlde 10 yıldır.
Muris muvazaası (mirastan mal kaçırma)
Miras bırakanın, mirasçılarından mal kaçırmak amacıyla taşınmazını satış gibi göstererek devretmesi hâlinde, mirasçılar tapu iptali ve tescil davası açabilir. Bu dava zamanaşımına tabi değildir. Uygulamada bedelin gerçekten ödenip ödenmediği, satış bedeliyle rayiç değer arasındaki fark ve devrin yapıldığı tarihteki koşullar incelenir.
Mirasın reddi
Mirasçılar, terekenin borca batık olması hâlinde mirası reddedebilir. Ret süresi, mirasçı olduğunun öğrenilmesinden itibaren 3 aydır ve hak düşürücüdür. Süre kaçırıldığında miras, borçlarıyla birlikte kabul edilmiş sayılır.
Ortaklığın giderilmesi (izale-i şüyu)
Mirasçılar taşınmazı paylaşamadığında, sulh hukuk mahkemesinde ortaklığın giderilmesi davası açılır. Taşınmaz aynen bölünebiliyorsa taksim, bölünemiyorsa satış yoluyla paylaştırma yapılır.