İcra ve iflas hukuku, kâğıt üzerindeki bir alacağın fiilen tahsil edilmesini sağlayan alandır. Takip talebindeki asıl alacak, işlemiş faiz, takip masrafları ve vekâlet ücretinin doğru hesaplanması; takibin sonraki aşamalarda tartışma konusu olmaması bakımından önem taşır.
Takip türleri
İlamsız icra takibi
Elinde mahkeme kararı bulunmayan alacaklının başvurduğu yoldur. Borçlu, ödeme emrinin tebliğinden itibaren 7 gün içinde itiraz ederse takip durur. Bu durumda alacaklının itirazın iptali veya itirazın kaldırılması davası açması gerekir.
Kambiyo senetlerine mahsus takip
Çek, bono ve poliçeye dayalı takiplerde borçlunun itirazı takibi kendiliğinden durdurmaz; icra mahkemesinden tedbir kararı alınması gerekir. Bu yol alacaklı lehine hızlı sonuç verir.
İlamlı icra takibi
Mahkeme ilamına veya ilam niteliğindeki belgeye dayanır. Borçlunun itiraz hakkı yoktur; yalnızca icranın geri bırakılması istenebilir.
Rehnin ve ipoteğin paraya çevrilmesi
Taşınmaz ipoteği veya taşınır rehniyle güvence altına alınmış alacaklarda izlenen özel takip yoludur.
Borçlu tarafında hukuki koruma
- Menfi tespit davası: Borçlu olunmadığının tespiti için, takipten önce veya sonra açılabilir.
- İstirdat davası: Ödenmiş ancak borçlu olunmayan tutarın geri alınması için.
- İstihkak davası: Haczedilen malın üçüncü kişiye ait olduğunun ileri sürülmesi.
- Şikâyet: İcra dairesi işlemlerinin kanuna aykırılığı hâlinde 7 gün içinde icra mahkemesine başvuru.
- Haczedilmezlik itirazı: Maaşın 1/4'ünden fazlasının, ev eşyalarının ve emekli maaşının haczine karşı.
Konkordato ve iflas
Borçlarını ödeyemeyecek durumda olan ancak faaliyetini sürdürebilecek işletmeler için konkordato; sermaye şirketleri ve tacirler bakımından iflas yolu söz konusudur. Her iki süreç de sıkı belge ve süre şartlarına tabidir.
İcra dosyalarında en sık kaybedilen hak, 7 günlük itiraz ve şikâyet sürelerinin kaçırılmasıdır.