Tüketici hukuku, bir mal veya hizmeti ticari ya da mesleki olmayan amaçla edinen kişiyi korur. 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun, satıcı ve sağlayıcı karşısında tüketiciye ayrı bir başvuru düzeni ve seçimlik haklar tanır. Erzurum Tüketici Hakem Heyetleri ile Erzurum Tüketici Mahkemesi nezdinde başvuru ve davalar takip edilmektedir.
Önce hangi mercie başvurulur?
Uyuşmazlığın parasal değeri, hangi mercie gidileceğini belirler. Kanundaki sınırlar her yıl yeniden değerleme oranında güncellendiğinden, başvurudan önce yürürlükteki tutarın kontrol edilmesi gerekir.
- Tüketici hakem heyeti: Parasal sınırın altındaki uyuşmazlıklarda başvuru zorunludur ve heyet kararı alınmadan dava açılamaz. Başvuru, tüketicinin yerleşim yerindeki ya da işlemin yapıldığı yerdeki heyete yapılır.
- Tüketici mahkemesi: Sınırın üzerindeki uyuşmazlıklarda görevlidir. Dava açılmadan önce arabulucuya başvurulması dava şartıdır.
Ayıplı mal ve hizmet
Teslim edilen mal, sözleşmede kararlaştırılan niteliklere sahip değilse veya beklenen faydayı azaltan bir eksiklik taşıyorsa ayıplıdır. Tüketici, kanunda sayılan dört haktan dilediğini seçer:
- Sözleşmeden dönerek ödenen bedelin iadesini isteme
- Malın ayıpsız misliyle değiştirilmesini isteme
- Ücretsiz onarım isteme
- Satış bedelinden ayıp oranında indirim isteme
Teslim tarihinden itibaren altı ay içinde ortaya çıkan ayıpların teslim anında var olduğu kabul edilir; aksini ispat yükü satıcıya aittir. Ayıplı maldan doğan sorumluluk, daha uzun bir süre öngörülmemişse teslimden itibaren iki yıllık zamanaşımına tabidir. Ayıp, satıcının ağır kusuru veya hilesiyle gizlenmişse zamanaşımı işlemez.
Cayma hakkı
Mesafeli sözleşmelerde ve iş yeri dışında kurulan sözleşmelerde tüketici, gerekçe göstermeksizin ve cezai şart ödemeksizin on dört gün içinde sözleşmeden cayabilir. Satıcı, cayma bildirimini aldığı tarihten itibaren on dört gün içinde tahsil ettiği bedeli iade etmekle yükümlüdür. Cayma hakkı usulüne uygun bildirilmemişse bu süre uzar.
Sık karşılaşılan uyuşmazlıklar
- Ayıplı araç, beyaz eşya, elektronik cihaz ve mobilya satışları
- Garanti belgesi ve satış sonrası hizmet yükümlülüğüne aykırılık
- Mesafeli satışta teslim edilmeyen ya da farklı gönderilen ürünler
- Abonelik sözleşmelerinin feshedilmemesi ve taahhüt bedeli talepleri
- Konut ve tüketici kredilerinde alınan masraf ve komisyonların iadesi
- Devre tatil ve ön ödemeli konut satışları
- Paket tur sözleşmelerinden doğan talepler
Parasal sınırın altındaki bir uyuşmazlıkta hakem heyeti kararı alınmadan açılan dava, esasa girilmeden usulden reddedilir; başvuru sırasının doğru kurulması belirleyicidir.