Bu rehber neyi kapsar
Burada icra takibinin işleyişi ilamsız takip ekseninde anlatılır; kambiyo senedine dayalı takipteki farklı süreler ayrı bir bölümde gösterilmiştir. Ele alınanlar: takibin nasıl başladığı, ödeme emrine itirazın süresi ve sonucu, itirazın nasıl aşıldığı, haczin sınırları ve satış aşaması. Alacaklı ve borçlu tarafın süreleri ayrı ayrı gösterilmiştir.
İtirazın ayrıntısı ayrı yazıdadır: İcra Takibine İtiraz: 7 Günlük Süre ve Sonrası
Hukuki dayanak
| Konu | Dayanak | Ne düzenler |
|---|---|---|
| Takip yolları | İİK m. 42 | Cebri icra; haciz, rehnin paraya çevrilmesi veya iflas yoluyla yürür |
| Takip talebi | İİK m. 58 | Talepte bulunması gereken kayıtlar |
| Ödeme emri | İİK m. 60 | İcra müdürünün ödeme emri düzenlemesi ve emrin içeriği |
| İtiraz | İİK m. 62 | Yedi günlük süre ve itirazın şekli |
| İtirazın iptali | İİK m. 67 | Bir yıl içinde mahkemede genel hükümlere göre dava |
| İtirazın kaldırılması | İİK m. 68 | Belgeye dayanan alacaklı için altı aylık süre |
| Mal beyanı | İİK m. 74 | Borçlunun malvarlığını bildirme yükümlülüğü |
| Haczedilemeyenler | İİK m. 82 | Haczi caiz olmayan mal ve haklar |
| Satış isteme | İİK m. 106 | Hacizden itibaren bir yıllık süre |
Takip nasıl başlar
Bir paranın ödenmesine veya teminat verilmesine ilişkin cebri icra takip talebiyle başlar ve haciz yoluyla, rehnin paraya çevrilmesi yahut iflas suretiyle yürür (m. 42). İcra müdürü, takip talebinin kanunda öngörülen şartları taşıdığına karar verirse ödeme emri düzenler; talebin kabul edilmemesi hâlinde karar tutanağa yazılır (m. 60).
Ödeme emrinde, takip talebine yazılması gereken kayıtlar ile borcun ve masrafların yedi gün içinde ödenmesi ihtarı yer alır (m. 60).
Ödeme emrine itiraz
İtiraz etmek isteyen borçlu, itirazını ödeme emrinin tebliğinden itibaren yedi gün içinde dilekçeyle veya sözlü olarak icra dairesine bildirmek zorundadır (m. 62). İtiraz, takibi yapan daireden başka bir icra dairesine yapılırsa, o daire gereken masrafı alarak itirazı derhâl yetkili daireye gönderir.
Takibe itiraz edildiği, alacaklının yatırdığı avanstan karşılanmak suretiyle üç gün içinde bir muhtırayla alacaklıya bildirilir. İtiraz üzerine takip durur; alacaklının itirazı aşması gerekir.
İtiraz nasıl aşılır
İki ayrı yol vardır ve süreleri farklıdır:
- İtirazın iptali davası (m. 67): Takip talebine itiraz edilen alacaklı, itirazın tebliğinden itibaren bir yıl içinde mahkemeye başvurarak, genel hükümler dairesinde alacağının varlığını ispat suretiyle itirazın iptalini dava edebilir. Borçlunun itirazının haksızlığına karar verilirse, diğer tarafın talebi üzerine tazminata da hükmedilebilir; takipte haksız ve kötü niyetli görülürse aynı sonuç alacaklı için doğar.
- İtirazın kaldırılması (m. 68): Alacaklının takibi; imzası ikrar edilmiş veya noterlikçe onaylanmış borç ikrarını içeren bir senede ya da resmî dairelerin veya yetkili makamların usulüne göre verdiği bir makbuz veya belgeye dayanıyorsa, alacaklı itirazın tebliğinden itibaren altı ay içinde icra mahkemesinden itirazın kaldırılmasını isteyebilir.
Kambiyo senedine dayalı takipte süreler farklıdır
Bu bölüm yedi günlük süreyi bekleyenler için önemlidir. Çek, bono ve poliçe gibi kambiyo senetlerine mahsus takipte süreler ve başvurulacak merci yukarıdakinden farklıdır (m. 168). İcra memuru senedin kambiyo senedi olduğunu ve vadesinin geldiğini görürse borçluya senet suretiyle birlikte ödeme emri gönderir. Bu ödeme emrinde şunlar yazılıdır:
- Borcun ve takip masraflarının on gün içinde ödenmesi.
- Takibin dayanağı senet kambiyo senedi vasfını taşımıyorsa beş gün içinde icra mahkemesine şikâyet edilmesi.
- Senetteki imzanın kendisine ait olmadığı iddiasındaysa bunu beş gün içinde açıkça bir dilekçeyle icra mahkemesine bildirmesi.
- Borçlu olmadığı, borcun itfa edildiği, mehil verildiği, alacağın zamanaşımına uğradığı veya yetki itirazını sebepleriyle birlikte beş gün içinde bir dilekçeyle icra mahkemesine bildirmesi.
Borca itiraz icra mahkemesine dilekçeyle yapılır ve satıştan başka icra takip işlemlerini durdurmaz (m. 169). İcra mahkemesi hâkimi, itiraz sebeplerinin incelenmesi için tarafları en geç otuz gün içinde duruşmaya çağırır (m. 169/a).
Mal beyanı
Mal beyanı, borçlunun gerek kendisinde gerek üçüncü şahıslarda bulunan mal ve alacaklarını bildirmesidir (m. 74). Borçlu için kanuni bir yükümlülüktür; süresinde ve doğru verilmemesi ayrı sonuçlar doğurur.
Haczedilemeyen mal ve haklar
İİK m. 82 haczi caiz olmayanları sayar. Öne çıkanlar:
- Devlet malları ile özel kanunlarında haczi caiz olmadığı gösterilen mallar.
- Ekonomik faaliyeti sermayesinden çok bedeni çalışmasına dayanan borçlunun mesleğini sürdürebilmesi için gerekli her türlü eşya.
- Para, kıymetli evrak, altın, gümüş, değerli taş, antika veya süs eşyası hariç olmak üzere; borçlu ve aynı çatı altında yaşayan aile bireylerine ait kişisel eşya ile ailenin ortak kullanımına hizmet eden tüm ev eşyası.
- Borçlu çiftçiyse kendisinin ve ailesinin geçimi için zaruri arazi, çift hayvanları, nakil vasıtaları ve ziraat aletleri; değilse sanat ve mesleği için gerekli alet, edevat ve kitaplar.
- Borçlunun ve ailesinin iki aylık yiyecek ve yakacakları.
Ev eşyasına ilişkin bent 2012'de değiştirilmiştir; eski tarihli kaynaklar farklı bir kapsam yazabilir.
Satış aşaması
Alacaklı veya borçlu, hacizden itibaren bir yıl içinde haczolunan malın satışını isteyebilir; borçlunun üçüncü şahıslardaki alacağı da bu hükme tabidir (m. 106). Bir yıllık süre içinde satışı istenip de artırma sonucu satılamayan mal bakımından süre, satış isteyen alacaklı için bir yıl daha uzar. Bu hüküm 24 Kasım 2021 tarihli 7343 sayılı Kanunla yeniden yazılmıştır; önceki düzenlemede süreler taşınır ve taşınmaz için farklıydı.
Süreler
| Süre | Ne için | Dayanak |
|---|---|---|
| 7 gün | Ödeme emrine itiraz (tebliğden itibaren) | İİK m. 62 |
| 7 gün | Ödeme emrinde borcun ödenmesi için verilen süre | İİK m. 60 |
| 3 gün | İtirazın alacaklıya muhtırayla bildirilmesi | İİK m. 62 |
| 6 ay | Belgeye dayanan alacaklı için itirazın kaldırılması istemi | İİK m. 68 |
| 1 yıl | İtirazın iptali davası açma süresi | İİK m. 67 |
| 10 gün | Kambiyo takibinde borcun ödenmesi süresi | İİK m. 168 |
| 5 gün | Kambiyo takibinde şikâyet, imza itirazı ve borca itiraz (icra mahkemesine) | İİK m. 168 |
| 1 yıl | Hacizden itibaren satış isteme süresi | İİK m. 106 |
İlk görüşmeye getirilmesi yararlı belgeler
- Ödeme emri ve tebliğ zarfı (tebliğ tarihi kritiktir)
- İcra dosya numarası ve hangi icra dairesinde olduğu
- Alacağın dayanağı belgeler: senet, sözleşme, fatura, banka dekontu
- Yapılmış ödemelere ilişkin makbuz ve dekontlar
- Haciz tutanağı ve varsa kıymet takdiri raporu
- Borçlu iseniz gelir durumunu ve hane bilgilerini gösteren belgeler
Sık karşılaşılan usul sorunları
- Yedi günlük itiraz süresinin kaçırılması. Süre tebliğden işler ve kaçırıldığında takip kesinleşir (m. 62).
- Yanlış yolun seçilmesi. Elinde m. 68'deki belgelerden biri olan alacaklı için itirazın kaldırılması, olmayan için itirazın iptali yoludur.
- Bir yıllık satış isteme süresinin geçirilmesi (m. 106).
- İtiraz dilekçesinde borca mı imzaya mı itiraz edildiğinin belirtilmemesi. İkisi farklı sonuç doğurur.
- Haczedilemeyecek eşyanın haczine itiraz edilmemesi (m. 82).
İlgili bilgilendirme
- İcra ve İflas Hukuku
- İcra Takibine İtiraz: 7 Günlük Süre ve Sonrası
- Faiz Hesaplama · Dava Harcı Hesaplama
Bu metin genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki görüş oluşturmaz. Madde numaraları ve süreler Mevzuat Bilgi Sistemindeki güncel metinden alınmıştır; mevzuat değişebildiği için somut takipte güncel metin esas alınmalıdır.