İşçilik alacağı, tek bir kalem değil; iş ilişkisinden doğan farklı hukuki temellere dayanan bir talepler bütünüdür. Her kalemin şartı, hesaplama yöntemi ve zamanaşımı ayrıdır.
Hangi alacaklar istenebilir?
- Kıdem tazminatı: En az bir yıllık kıdemi bulunan ve sözleşmesi kanunda sayılan sebeplerle sona eren işçiye ödenir.
- İhbar tazminatı: Bildirim sürelerine uyulmadan yapılan fesihlerde, süreye karşılık gelen ücret tutarında doğar.
- Yıllık izin ücreti: Kullandırılmayan izinler, sözleşme sona erdiğinde son ücret üzerinden ödenir. Çalışırken izin ücrete dönüştürülemez.
- Fazla mesai ücreti: Haftalık 45 saati aşan çalışmalar için saat ücretinin yüzde elli fazlasıyla ödenir.
- UBGT ve hafta tatili ücreti: Ulusal bayram, genel tatil ve hafta tatilinde çalışılmışsa ayrıca ödenir.
- Kötü niyet tazminatı: İş güvencesi kapsamı dışındaki işçinin sözleşmesi kötü niyetle feshedilmişse gündeme gelir.
Önce arabuluculuk
İşçilik alacağı ve tazminat talepleriyle işe iade istemlerinde arabulucuya başvurmak dava şartıdır. Bu aşama atlanarak açılan dava, esasa girilmeden usulden reddedilir.
Zamanaşımı
Kıdem tazminatı, ihbar tazminatı, yıllık izin ücreti ve kötü niyet tazminatında zamanaşımı beş yıldır. Fazla mesai ve ücret alacakları da beş yıllık zamanaşımına tabidir. Süre, kural olarak alacağın muaccel olduğu andan işlemeye başlar.
İspat kimde?
Ücretin ödendiğini ispat yükü işverendedir; imzalı bordro varsa aksinin yazılı delille kanıtlanması gerekir. Fazla mesai iddiası ise işyeri kayıtları, giriş-çıkış verileri ve tanık beyanlarıyla ortaya konur.
Sık yapılan hatalar
- İstifa dilekçesini içeriğini okumadan imzalamak
- İbraname niteliğindeki belgeleri, alacakların tamamı ödenmeden imzalamak
- Sözleşme sona erdikten sonra kayıt ve belgeleri toplamayı ertelemek
Hesaplama için işçilik alacakları hesaplama aracını kullanabilir, kıdem tazminatının nasıl hesaplandığını ve arabuluculuk sürecini ayrıca inceleyebilirsiniz. Büromuzun çalışmaları için iş hukuku sayfasına bakabilirsiniz.