Miras paylaşımı iki aşamalıdır: önce kimlerin hangi oranda mirasçı olduğunun belirlenmesi, sonra terekedeki malların fiilen bölüşülmesi. Uygulamadaki uyuşmazlıkların çoğu ikinci aşamada, malların aynen bölünememesinden doğar.
Yasal mirasçılar kimlerdir?
Türk Medeni Kanunu zümre sistemini benimser. Önceki zümrede mirasçı varsa sonraki zümre mirastan pay alamaz:
- Birinci zümre: Mirasbırakanın altsoyu — çocukları, onlar hayatta değilse torunları
- İkinci zümre: Ana ve baba ile onların altsoyu — kardeşler, yeğenler
- Üçüncü zümre: Büyük ana ve büyük baba ile onların altsoyu
Sağ kalan eşin payı
Sağ kalan eş, hangi zümre mirasçılarıyla birlikte bulunduğuna göre değişen bir paya sahiptir ve her hâlde mirasçıdır. Altsoyla birlikteyse mirasın dörtte biri, ikinci zümreyle birlikteyse yarısı, üçüncü zümreyle birlikteyse dörtte üçü kendisine ait olur. Bu paylar, mal rejiminin tasfiyesinden ayrıdır.
Saklı pay
Mirasbırakan, vasiyetname ya da sağlararası kazandırmalarla mirasçıların saklı payına dokunamaz. Saklı payı zedelenen mirasçı tenkis davası açabilir.
Mirasçılık belgesi
Paylaşımın ilk adımı, mirasçıların ve paylarının resmen belirlendiği mirasçılık belgesidir. Belge, sulh hukuk mahkemesinden ya da koşulları varsa noterden alınabilir. Belge olmadan tapu, banka ve sicil işlemleri yürütülemez.
Anlaşılamazsa: paylaşma davası
Mirasçılar terekenin nasıl bölüneceğinde uzlaşamazsa, her mirasçı sulh hukuk mahkemesinden malların aynen paylaştırılmasını, mümkün değilse satış yoluyla paylaştırılmasını isteyebilir. Taşınmazlarda bu yol uygulamada ortaklığın giderilmesi olarak bilinir.
Mirasın reddi
Tereke borca batıksa mirasçılar mirası reddedebilir. Ret süresi, mirasçı olunduğunun öğrenilmesinden itibaren üç aydır ve sulh hukuk mahkemesine yapılan beyanla kullanılır.
Sık yapılan hatalar
- Üç aylık ret süresini, tereke borçlarının varlığı sonradan anlaşılacak diye beklemek
- Terekedeki taşınmazı diğer mirasçıların onayı olmadan tek başına kullanmaya devam etmek
- Vasiyetnamenin varlığından haberdar olunmasına rağmen açılmasını istememek
Taşınmaz uyuşmazlıkları için gayrimenkul hukuku, miras dosyaları için miras hukuku sayfamızı inceleyebilirsiniz.