Bu rehber neyi kapsar
Burada 6284 sayılı Ailenin Korunması ve Kadına Karşı Şiddetin Önlenmesine Dair Kanun kapsamındaki tedbir kararı anlatılır: kimin isteyebileceği, nereye başvurulacağı, hâkimin ve mülki amirin hangi tedbirlere karar verebileceği, sürenin ne kadar olduğu, karara nasıl itiraz edileceği ve tedbire aykırılığın sonucu. Her başlığın dayanağı madde numarasıyla verilmiştir.
Boşanma davasının kendi usulü bu rehberin dışındadır; o konu Boşanma Davası Rehberi'nde ele alınmıştır. Tedbir kararı boşanma davasından bağımsız olarak da istenebilir.
Hukuki dayanak
Kanun 8 Mart 2012'de kabul edildi ve 20 Mart 2012 tarihli 28239 sayılı Resmî Gazete'de yayımlandı.
| Konu | Dayanak | Ne düzenler |
|---|---|---|
| Mülki amir kararları | m. 3 | Barınma, geçici maddi yardım, rehberlik, geçici koruma, kreş |
| Hâkimin koruyucu kararları | m. 4 | İşyeri değişikliği, ayrı yerleşim yeri, aile konutu şerhi, kimlik değişikliği |
| Hâkimin önleyici kararları | m. 5 | Uzaklaştırma, yaklaşmama, iletişim yasağı, silah teslimi ve diğerleri |
| Usul ve süre | m. 8 | Kim başvurur, nereye, ne kadar süreyle, delil aranır mı |
| İtiraz | m. 9 | İki hafta, aile mahkemesi, kesinlik |
| Aykırılık | m. 13 | Zorlama hapsi ve süreleri |
| Harç ve giderler | m. 20 | Başvuru ve infaz işlemlerinden masraf alınmaması |
Kim başvurabilir, nereye
Tedbir kararı ilgilinin talebi, Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı veya kolluk görevlileri ya da Cumhuriyet savcısının başvurusu üzerine verilir (m. 8/1). Başvuru için avukat zorunlu değildir.
Kanun yer bakımından bir kolaylık getirir: tedbir kararları en çabuk ve en kolay ulaşılabilecek yer hâkiminden, mülki amirden ya da kolluk biriminden talep edilebilir. Yani en yakın karakol, kaymakamlık veya aile mahkemesi başvuru için yeterlidir. Dosyalar sonrasında Erzurum Adliyesi nezdinde yürür.
Mülki amirin verebileceği tedbirler
Korunan kişiyle ilgili olarak mülki amir şu tedbirlerden birine, birkaçına veya benzerlerine karar verebilir (m. 3/1):
- Kendisine ve gerekiyorsa beraberindeki çocuklara uygun barınma yeri sağlanması
- Diğer kanunlardaki yardımlar saklı kalmak üzere geçici maddi yardım yapılması
- Psikolojik, mesleki, hukuki ve sosyal bakımdan rehberlik ve danışmanlık hizmeti verilmesi
- Hayati tehlike bulunması hâlinde, talep üzerine veya resen geçici koruma altına alınması
- Çocuğu varsa, çalışma yaşamına katılımı desteklemek üzere sınırlı süreyle kreş imkânı sağlanması
Hâkimin verebileceği koruyucu tedbirler
Korunan kişiyle ilgili olarak hâkim şunlara karar verebilir (m. 4/1):
- İşyerinin değiştirilmesi
- Kişi evliyse, müşterek yerleşim yerinden ayrı yerleşim yeri belirlenmesi
- Türk Medeni Kanunundaki şartlar varsa ve korunan kişi talep ederse tapu kütüğüne aile konutu şerhi konulması
- Hayati tehlike varsa ve diğer tedbirler yetersiz kalacaksa, aydınlatılmış rızaya dayalı olarak Tanık Koruma Kanunu hükümlerine göre kimlik ve belgelerin değiştirilmesi
Hâkimin verebileceği önleyici tedbirler
Şiddet uygulayanla ilgili olarak hâkim şu tedbirlere karar verebilir (m. 5/1):
- Şiddet tehdidi, hakaret, aşağılama veya küçük düşürme içeren söz ve davranışlarda bulunmaması
- Müşterek konuttan veya bulunduğu yerden derhâl uzaklaştırılması ve konutun korunan kişiye tahsisi
- Korunan kişilere, bunların konutuna, okuluna ve işyerine yaklaşmaması
- Çocuklarla kişisel ilişki kararı varsa, ilişkinin refakatçi eşliğinde yapılması, sınırlanması ya da kaldırılması
- Gerekli görülürse korunan kişinin yakınlarına, tanıklarına ve çocuklarına yaklaşmaması
- Korunan kişinin şahsi ve ev eşyalarına zarar vermemesi
- Korunan kişiyi iletişim araçlarıyla veya başka surette rahatsız etmemesi
- Kanunen izin verilen silahları kolluğa teslim etmesi; kamu görevi nedeniyle zimmetindeki silahı kurumuna teslim etmesi
- Korunan kişilerin bulunduğu yerlerde alkol veya uyuşturucu kullanmaması; bağımlılık varsa hastaneye yatmak dâhil tedavisinin sağlanması
- Bir sağlık kuruluşuna muayene veya tedavi için başvurması
Hâkim bu tedbirlerle birlikte, Çocuk Koruma Kanunundaki koruyucu ve destekleyici tedbirler ile Türk Medeni Kanunu hükümlerine göre velayet, kayyım, nafaka ve kişisel ilişki konularında da karar vermeye yetkilidir (m. 5/3).
Ayrıca şiddet uygulayan aynı zamanda ailenin geçimini sağlıyor ya da katkıda bulunuyorsa, Medeni Kanun hükümlerine göre nafakaya hükmedilmemiş olması kaydıyla hâkim, mağdurun yaşam düzeyini gözeterek talep edilmese dahi tedbir nafakasına hükmedebilir (m. 5/4).
Gecikmesinde sakınca bulunan hâller
Kanun acil durumlar için kolluğa doğrudan karar yetkisi tanır, ama bu kararları bir onay süresine bağlar:
- Mülki amir tedbirlerinde (barınma ve geçici koruma): kolluk amiri kararı alabilir, evrakı en geç ertesi iş günü mülki amirin onayına sunar. Kırk sekiz saat içinde onaylanmayan tedbir kendiliğinden kalkar (m. 3/2).
- Önleyici tedbirlerde (söz ve davranış yasağı, uzaklaştırma, yaklaşmama, yakınlara yaklaşmama): kolluk amiri kararı alabilir, evrakı ertesi iş günü hâkimin onayına sunar. Yirmi dört saat içinde onaylanmayan tedbir kendiliğinden kalkar (m. 5/2).
Süre, delil ve usul
Süre. Tedbir kararı ilk defasında en çok altı ay için verilebilir. Şiddetin veya tehlikenin devam edeceği anlaşılırsa; resen, korunan kişinin ya da Bakanlık veya kolluk görevlilerinin talebi üzerine sürenin veya şeklin değiştirilmesine, tedbirin kaldırılmasına veya aynen devamına karar verilebilir (m. 8/2).
Delil aranmaz. Koruyucu tedbir kararı verilebilmesi için şiddetin uygulandığı hususunda delil veya belge aranmaz. Önleyici tedbir kararı geciktirilmeksizin verilir ve bu karar, Kanunun amacını tehlikeye sokacak şekilde geciktirilemez (m. 8/3). Uygulamada en sık karşılaşılan yanlış bilgi budur: rapor ya da tanık olmadan başvurulamayacağı sanılır.
Tebliğ ve ihtar. Karar hem korunan kişiye hem şiddet uygulayana tefhim veya tebliğ edilir; talebin reddi kararı ise yalnızca korunan kişiye tebliğ edilir (m. 8/4). Tebliğ sırasında, karara aykırılık hâlinde zorlama hapsi uygulanacağı ihtarı yapılır (m. 8/5).
Kimlik gizliliği. Gerekli bulunursa talep üzerine veya resen; korunan kişinin ve diğer aile bireylerinin kimlik bilgileri, kimliği ortaya çıkarabilecek bilgiler ve adresler tüm resmî kayıtlarda gizli tutulur ve tebligat için ayrı bir adres belirlenir (m. 8/6).
İtiraz
Bu Kanuna göre verilen kararlara karşı, tefhim veya tebliğ tarihinden itibaren iki hafta içinde aile mahkemesine itiraz edilebilir (m. 9/1). İtiraz mercii kararını bir hafta içinde verir ve itiraz üzerine verilen kararlar kesindir (m. 9/3).
Tedbire aykırılık — zorlama hapsi
Hakkında tedbir kararı verilen kişi kararın gereklerine aykırı hareket ederse, fiil ayrıca bir suç oluştursa bile, ihlal edilen tedbirin niteliğine ve aykırılığın ağırlığına göre hâkim kararıyla üç günden on güne kadar zorlama hapsine tabi tutulur (m. 13/1).
Aykırılığın her tekrarında süre on beş günden otuz güne kadardır; ancak zorlama hapsinin toplam süresi altı ayı geçemez (m. 13/2). Kararlar Cumhuriyet başsavcılığınca yerine getirilir.
Harç ve gider alınmaz
Bu Kanun kapsamındaki başvurular ile verilen kararların icra ve infazı için yapılan işlemlerden yargılama gideri, harç, posta gideri ve benzeri hiçbir ad altında masraf alınmaz (m. 20/1). Kanunun 17. maddesi uyarınca yapılan ödemeler gelir vergisi ile veraset ve intikal vergisinden, bu ödemeler için düzenlenen kâğıtlar damga vergisinden müstesnadır.
İlk görüşmeye getirilmesi yararlı belgeler
- Kimlik belgesi ve varsa evlilik cüzdanı
- Daha önce alınmış bir tedbir kararı varsa örneği
- Varsa darp raporu, hastane kaydı, adli muayene belgesi
- Kolluğa yapılmış başvuru veya şikâyet tutanakları
- Tehdit ve rahatsız etmeye ilişkin mesaj, arama kaydı veya ekran görüntüleri
- Çocuk varsa nüfus kayıt örneği ve varsa kişisel ilişki kararı
Bu belgelerin hiçbiri koruyucu tedbir başvurusunun ön şartı değildir (m. 8/3); talebin değerlendirilmesini kolaylaştırır.
İlgili bilgilendirme
- Aile Hukuku — büroda bu alanda yürütülen işler
- Boşanma Davası Rehberi — boşanma davasının usulü
- Adli Yardım Nedir — avukatlık ücretini karşılayamayanlar için