Trafik Kazasında Tazminat Rehberi

Bu rehber neyi kapsar

Burada trafik kazasından doğan tazminat talebinin hukuki çerçevesi anlatılır: tazminatın kimden isteneceği, hangi zarar kalemlerinin istenebileceği, sorumluluktan kurtulma ve indirim halleri, zamanaşımı süreleri ile görevli ve yetkili mahkeme. Her başlığın dayanağı madde numarasıyla verilmiştir.

Kazanın ceza boyutu (taksirle yaralama veya ölüme neden olma soruşturması) bu rehberin dışındadır; soruşturma evresinin işleyişi Ceza Soruşturması Rehberi'nde ele alınmıştır.

Hukuki dayanak

Tazminat kimden istenir

2918 sayılı Kanunun 85. maddesi, motorlu aracın işletilmesi bir kimsenin ölümüne veya yaralanmasına yahut bir şeyin zarara uğramasına sebep olursa, aracın işleteni ile bağlı olduğu teşebbüsün sahibini doğan zarardan müştereken ve müteselsilen sorumlu tutar. Bu, kusura dayanmayan bir sorumluluktur: sorumluluğun doğması için işletenin kusurlu olması aranmaz.

Müteselsil sorumluluk, zarar görenin tazminatın tamamını sorumlulardan herhangi birinden isteyebilmesi anlamına gelir. Zorunlu mali sorumluluk sigortası bulunduğu ölçüde sigortacıya da başvurulabilir; 109. madde, tazminat yükümlüsüne karşı kesilen zamanaşımının sigortacıya karşı da kesilmiş olacağını, bunun tersinin de geçerli olduğunu düzenler.

Sorumluluktan kurtulma ve indirim

86. madde iki ayrı sonuç tanır ve ikisini birbirine karıştırmamak gerekir:

• Kurtulma: İşleten, kendisinin veya eylemlerinden sorumlu tutulduğu kişilerin kusuru bulunmaksızın ve araçtaki bir bozukluk kazayı etkilemiş olmaksızın, kazanın bir mücbir sebepten ya da zarar görenin veya bir üçüncü kişinin ağır kusurundan ileri geldiğini ispat ederse sorumluluktan kurtulur. Üç şartın birlikte gerçekleşmesi aranır.
• İndirim: Sorumluluktan kurtulamayan işleten, kazanın oluşunda zarar görenin kusurunun bulunduğunu ispat ederse hâkim, durum ve şartlara göre tazminat miktarını indirebilir. Burada aranan ağır kusur değil, kusurun varlığıdır.

111. madde, bu Kanunla öngörülen hukuki sorumluluğu kaldıran veya daraltan anlaşmaları geçersiz sayar. Tazminat miktarına ilişkin olup yetersiz veya fahiş olduğu açıkça belli olan anlaşma ve uzlaşmalar ise yapıldıkları tarihten başlayarak iki yıl içinde iptal edilebilir. Kaza sonrası aceleyle imzalanan ibraname ve feragatnamelerde bu iki hüküm birlikte değerlendirilir.

Hangi zararlar istenebilir

Ölüm hâlinde (TBK m. 53) uğranılan zararlar özellikle şunlardır: cenaze giderleri; ölüm hemen gerçekleşmemişse tedavi giderleri ile çalışma gücünün azalmasından ya da yitirilmesinden doğan kayıplar; ve ölenin desteğinden yoksun kalan kişilerin bu sebeple uğradıkları kayıplar.

Bedensel zarar hâlinde (TBK m. 54) zarar kalemleri özellikle şunlardır: tedavi giderleri, kazanç kaybı, çalışma gücünün azalmasından ya da yitirilmesinden doğan kayıplar ve ekonomik geleceğin sarsılmasından doğan kayıplar.

Manevi tazminat (TBK m. 56) bedensel bütünlüğün zedelenmesi durumunda zarar görene; ağır bedensel zarar veya ölüm hâlinde ise zarar görenin ya da ölenin yakınlarına hükmedilebilir.

Hesaplama ilkeleri

TBK m. 55, destekten yoksun kalma zararları ile bedensel zararların Kanun hükümlerine ve sorumluluk hukuku ilkelerine göre hesaplanacağını söyler. İki sınır önemlidir: kısmen veya tamamen rücu edilemeyen sosyal güvenlik ödemeleri ile ifa amacı taşımayan ödemeler bu zararların belirlenmesinde gözetilemez, zarardan veya tazminattan indirilemez; ve hesaplanan tazminat, miktar esas alınarak hakkaniyet düşüncesiyle artırılamaz veya azaltılamaz.

31 Temmuz 2026'da yürürlüğe giren iki yeni fıkra var. 16 Temmuz 2026 tarihli 7589 sayılı Kanunun 18. maddesiyle TBK m. 55'e eklenen fıkralar, çalışma gücü kaybı ve destekten yoksun kalma tazminatlarında iki noktayı açıkça düzenledi:

• Faizin başlangıcı ikiye ayrıldı. Zarar görenin veya destekte bulunan kişinin kazancının bilindiği döneme ilişkin hesaplanan tazminata, haksız fiilin veya zarar doğuran olayın meydana geldiği tarihten; kazancın bilinemediği döneme ilişkin tazminata ise karar tarihinden itibaren kanuni faiz işletilir.
• Erken ödemeler oransal mahsup edilir. Bu tazminatlar için ifa amacıyla, tahkikat başlayıncaya kadar ödenen bedel, ödeme tarihine göre belirlenecek tazminat miktarından oransal olarak mahsup edilir.

Bu iki kural yenidir; 2026 ortasından önce yazılmış kaynaklarda bulunmaz.

Zamanaşımı

2918 sayılı Kanunun 109. maddesine göre motorlu araç kazalarından doğan maddi zararların tazminine ilişkin talepler, zarar görenin zararı ve tazminat yükümlüsünü öğrendiği tarihten başlayarak iki yıl ve her hâlde kaza gününden başlayarak on yıl içinde zamanaşımına uğrar.

Dava cezayı gerektiren bir fiilden doğar ve ceza kanunu bu fiil için daha uzun bir zamanaşımı öngörmüşse, bu uzun süre maddi tazminat talepleri için de geçerlidir. Trafik kazalarının çoğu taksirli bir suç oluşturduğundan bu kural uygulamada sık işler. Aynı ikili sistem haksız fiiller için TBK m. 72'de de yer alır.

Tazminat yükümlülerinin birbirlerine karşı rücu hakları, kendi yükümlülüklerini tam olarak yerine getirdikleri ve rücu edilecek kimseyi öğrendikleri günden başlayarak iki yılda zamanaşımına uğrar.

Görevli ve yetkili mahkeme

110. madde, işleteni veya sahibi Devlet ve diğer kamu kuruluşları olan araçların sebebiyet verdiği zararlara ilişkin olanlar dâhil, bu Kanundan doğan sorumluluk davalarının adli yargıda görüleceğini belirtir. Zarar görenin kamu görevlisi olması bu hükmün uygulanmasını önlemez. Hemzemin geçitte meydana gelen tren-trafik kazalarında da bu Kanun hükümleri uygulanır.

Yetki bakımından dava, sigortacının şubesinin veya sigorta sözleşmesini yapan acentenin bulunduğu yer mahkemelerinden birinde açılabileceği gibi kazanın meydana geldiği yer mahkemesinde de açılabilir. Dosyalar Erzurum Adliyesi ile Erzurum Bölge Adliye Mahkemesi nezdinde takip edilir.

İspat yükü

TBK m. 50, zarar görenin zararını ve zarar verenin kusurunu ispat yükü altında olduğunu söyler. Uğranılan zararın miktarı tam olarak ispat edilemiyorsa hâkim, olayların olağan akışını ve zarar görenin aldığı önlemleri göz önünde tutarak zararın miktarını hakkaniyete uygun olarak belirler. İşletenin sorumluluğu kusura dayanmadığı için, kusur ispatı asıl olarak indirim ve kurtulma tartışmasında öne çıkar.

İlk görüşmeye getirilmesi yararlı belgeler

• Kaza tespit tutanağı ve varsa olay yeri fotoğrafları
• Trafik ve sigorta bilgileri: ruhsat, poliçe, sigorta şirketi yazışmaları
• Hastane kayıtları, epikriz, ameliyat ve tedavi belgeleri, ödenen tedavi giderlerine ilişkin fatura ve makbuzlar
• Varsa maluliyet veya iş göremezlik raporu
• Gelir belgeleri: bordro, SGK hizmet dökümü, vergi kayıtları
• Ölüm hâlinde: veraset ilamı, nüfus kayıt örneği, cenaze giderine ilişkin belgeler
• Sigorta şirketine daha önce yapılmış başvuru ve alınmış ödeme varsa buna ilişkin yazışmalar

Sık karşılaşılan usul sorunları

• İbranamenin kapsamı. Kaza sonrası imzalanan ibraname sorumluluğu tümüyle kaldırıyorsa 111. maddenin ilk fıkrası; miktarı yetersiz kılıyorsa ikinci fıkrasındaki iki yıllık iptal süresi gündeme gelir.
• Zamanaşımının hangi süreden işleyeceği. İki yıllık süre kaza gününden değil, zararın ve tazminat yükümlüsünün öğrenildiği tarihten işler; maluliyetin kesinleştiği tarih bu bakımdan önem taşır.
• Sosyal güvenlik ödemelerinin mahsubu. TBK m. 55 rücu edilemeyen ödemelerin indirilemeyeceğini açıkça söyler; hesap raporlarında bu ayrım denetlenmelidir.
• Faiz başlangıcı. 7589 sayılı Kanunla gelen ayrım nedeniyle, kazancın bilindiği ve bilinemediği dönemler için farklı faiz başlangıçları hesaplanır.

İlgili bilgilendirme

• Tazminat Hukuku — büroda bu alanda yürütülen işler
• Ceza Soruşturması Rehberi — kazanın ceza boyutu
• Faiz hesaplama aracı — kanuni ve ticari faiz oranları